Nagelkruid: verschil tussen versies

Uit Wildpluk wiki
Ga naar: navigatie, zoeken
Regel 1: Regel 1:
[[Bestand:Nagelkruid.JPG|thumb|300px|right|Nagelkruidwortels, foto Frank Radder]]Deze pagina bevat nog geen tekst, help ons door dit artikel te starten!
 
  
 +
== Geel nagelruid oftewel gewoon Nagelkruid, Geum urbanum ==
  
*Wortelstok te gebruiken als smaakmaker.
+
In veel talen verwijst de naam naar “nagel en kruid”. Dat slaat op het heerlijk geurige kruidnagelaroma van de wortel van dit bijzondere plantje.
'''Verzamelen: maart-november'''
 
  
 +
== Kenmerken en voorkomen ==
 +
Nagelkruid heeft een voorkeur voor schaduwrijke plekjes, maar is niet erg kieskeurig. Ze groeit bij bosranden, tussen struiken, in bermen zowel in de natuur als midden in de stad (urbanum) en wordt zo'n 50 cm hoog.
  
*Bovengrondse deel kan langgekookt in soep.
+
In de herfst, winter en het voorjaar vindt je de jonge planten die in een rozet groeien. Het blad ziet er van boven uit als een aardbeiblad, totdat je verder kijkt. Dan blijkt het blad geveerd. Het bovenste blad bestaat uit drie ronde delen zoals aardbeiblad. Verder naar beneden wisselen tweetallen van tegenover staande blaadjes elkaar af. Twee grote, twee kleine, eonregelmatig wisselend.
'''Verzamelen: maart-april'''
+
 
 +
In de lente schiet ze de hoogte in, met rechtopstaande lange lichtgroene behaarde stengels. De bladeren worden scherper getand en de veervorm verdwijnt, behalve bij de laagste rozetbladeren.
 +
 
 +
Haar bloem heeft vijf gele kroonblaadjes, vijf uitstekende grote en vijf kleinere kelkblaadjes. Daaraan herken je dat ze een lid van de rozenfamilie is. De gele bloem lijkt opeen mooie ster geplakt. Nagelkruid kan bloeien tot diep in de herfst. Hierna vormt er zich een groen/roodbruin klittebolletje, zoals bij de klis, met duidelijk gekromde haakjes.
 +
 
 +
== Gebruik en toepassingen ==
 +
Het jonge blad heeft geen sterke smaak, maar je het allerleukste is om het blad kort te frituren of bakken met veel olie. Het blad zwelt op en wordt knapperig en krokant, vergelijkbaar met of zeewier of kroepoek. Een lekker snackje. Het blad verbrandt snel, dus kort bakken/frituren! Verder kan het verse blad in salades, of verwerkt worden in een roerbak/stoofschotel.. Van gedroogde bladeren kan ook thee gezet worden.
 +
 
 +
De heerlijk geurige wortel is een echte smaakmaker.[[Bestand:Nagelkruid.JPG|thumb|300px|right|Nagelkruidwortels, foto Frank Radder]] Vanwege het aromatische eugenol, dat ook in kruidnagel zit, geurt en smaakt zij heerlijk naar kruidnagel met een vleugje kaneel en een bittertje. De wortel geeft een heerlijk aroma aan groenten, in het bijzonder sperziebonen. Ze komt ook tot haar recht in sauzen, siropen, jams en compote. Zij geeft ook een stevige kruidige smaak aan diverse alcoholische dranken en in een kruidentheemengsel. Zij werd vroeger ook aan bier toegevoegd om de houdbaarheid te vergroten en verzuring tegen te gaan.
 +
 
 +
De wortel bevat veel tannines (looistoffen) en bitterstoffen, en een etherische olie (eugenol). Er worden vele medicinale eigenschappen toegeschreven aan de wortel. De meest genoemde zijn haar bacteriedodende en ontstekingsremmende werking. Daarnaast schijnt zij o.a. buik- en darmkrampen, te verlichten, en werd zij als vervanger van kinine gebruikt bij het bestrijden van koorts.
 +
 
 +
Tot slot zijn de kleine gele bloemen een mooie versiering op salade, soep en in ijsblokjes.
 +
 
 +
== Leuke weetjes ==
 +
Vroeger werd de gedroogde wortel bij kleren bewaard. Zo bleven de kleren lang fris en bleven de motten weg. In het verleden werd de plant als heilig beschouwd en werden aan haar allerlei krachten tegen boze invloeden van buitenaf toegeschreven. Hierdoor werd zij ook wel St benedictus herb genoemd.
 +
 
 +
== Recept Eekhoorntjesbrood/nagelkruid ijs met gesuikerde nagelkruidwortel ==
 +
 
 +
Bron: http://goingwildforaging.blogspot.nl/2014/04/porcini-and-wood-avens-ice-cream.html
 +
 
 +
''Hoe bereid je de gesuikerde wortel?''
 +
 
 +
*1. Snij de wortel in stukken net zo lang als je mooi vind
 +
*2. Dip ze in eiwit
 +
*3. Rol ze in fijne kristalsuiker
 +
*4. Laat ze drogen in een warme ruimte totdat ze knapperig zijn.
 +
 
 +
Tip: Gebruik hier wel de dikkere centrale delen van de wortel. De kleine worteltjes zijn vaak in elkaar gerommeld en taaier nadat ze zijn gekristalliseerd
 +
 
 +
''Ingrediënten voor het ijs''
 +
 
 +
300 ml volle melk
 +
6 eierdooiers
 +
100 g fijne kristalsuiker
 +
300 ml Jersey of Clotted Cream
 +
3 volle eetlepels Eekhoorntjesbrood pasta
 +
3 a 4 theelepels fijn gemalen poeder van de nagelkruidwortel
 +
 
 +
Als je een iets minder vette variant wil, kun je ook 600 ml melk of amandelmelk gebruiken
 +
 
 +
*1. Om de eekhoorntjesbroodpasta te maken, week een handvol eekhoorntjesbrood met heet water en maak het met een staafmixer/blender tot een papje
 +
*2. Voor het ijs: breng de melk tot het kookpunt in een zware sauspan, haal het dan van het vuur
 +
*3. Sla met een garde de eidooier en de suiker door elkaar in een kom, giet de warme melk erdoor en sla met de garde alles door elkaar.
 +
*4. Doe het melk/ei/suiker mengsel in de pan en verwarm het vijf minuten op laag vuur, terwijl je continu roert. Laat het niet koken!
 +
*5. Haal de pan van het vuur en voeg de “clotted cream” toe, samen met de eekhoorntjesbroodpasta en het nagelkruid.
 +
*6. Laat het afkoelen, doe het dan in een ijsmachine totdat het dik is.
 +
*7. Plaats het ijs in een bak in de vriezer
 +
 
 +
== Wanneer oogsten ==
 +
De wortel oogst je het best in de late herfst tot het late voorjaar. Volgens sommige bronnen zelfs juist aan het begin van de bloei in mei. Goed schoonmaken en langzaam drogen in donkere goed geventileerde ruimte. Het meest aromatische stuk van de wortel zijn de kleine zijwortels. De grotere dikke wortels zijn houtiger en hebben minder aroma. Als de wortels goed droog zijn, is de geur nog intenser. Het is belangrijk haar luchtdicht te verpakken anders raakt het geur en smaak kwijt.
 +
 
 +
Bladeren oogst je vóór de bloei, die tussen mei en september plaatsvindt.
 +
Bloemetjes tussen mei en september.
  
  

Versie van 10 feb 2016 om 10:15

Geel nagelruid oftewel gewoon Nagelkruid, Geum urbanum

In veel talen verwijst de naam naar “nagel en kruid”. Dat slaat op het heerlijk geurige kruidnagelaroma van de wortel van dit bijzondere plantje.

Kenmerken en voorkomen

Nagelkruid heeft een voorkeur voor schaduwrijke plekjes, maar is niet erg kieskeurig. Ze groeit bij bosranden, tussen struiken, in bermen zowel in de natuur als midden in de stad (urbanum) en wordt zo'n 50 cm hoog.

In de herfst, winter en het voorjaar vindt je de jonge planten die in een rozet groeien. Het blad ziet er van boven uit als een aardbeiblad, totdat je verder kijkt. Dan blijkt het blad geveerd. Het bovenste blad bestaat uit drie ronde delen zoals aardbeiblad. Verder naar beneden wisselen tweetallen van tegenover staande blaadjes elkaar af. Twee grote, twee kleine, eonregelmatig wisselend.

In de lente schiet ze de hoogte in, met rechtopstaande lange lichtgroene behaarde stengels. De bladeren worden scherper getand en de veervorm verdwijnt, behalve bij de laagste rozetbladeren.

Haar bloem heeft vijf gele kroonblaadjes, vijf uitstekende grote en vijf kleinere kelkblaadjes. Daaraan herken je dat ze een lid van de rozenfamilie is. De gele bloem lijkt opeen mooie ster geplakt. Nagelkruid kan bloeien tot diep in de herfst. Hierna vormt er zich een groen/roodbruin klittebolletje, zoals bij de klis, met duidelijk gekromde haakjes.

Gebruik en toepassingen

Het jonge blad heeft geen sterke smaak, maar je het allerleukste is om het blad kort te frituren of bakken met veel olie. Het blad zwelt op en wordt knapperig en krokant, vergelijkbaar met of zeewier of kroepoek. Een lekker snackje. Het blad verbrandt snel, dus kort bakken/frituren! Verder kan het verse blad in salades, of verwerkt worden in een roerbak/stoofschotel.. Van gedroogde bladeren kan ook thee gezet worden.

De heerlijk geurige wortel is een echte smaakmaker.
Nagelkruidwortels, foto Frank Radder
Vanwege het aromatische eugenol, dat ook in kruidnagel zit, geurt en smaakt zij heerlijk naar kruidnagel met een vleugje kaneel en een bittertje. De wortel geeft een heerlijk aroma aan groenten, in het bijzonder sperziebonen. Ze komt ook tot haar recht in sauzen, siropen, jams en compote. Zij geeft ook een stevige kruidige smaak aan diverse alcoholische dranken en in een kruidentheemengsel. Zij werd vroeger ook aan bier toegevoegd om de houdbaarheid te vergroten en verzuring tegen te gaan.

De wortel bevat veel tannines (looistoffen) en bitterstoffen, en een etherische olie (eugenol). Er worden vele medicinale eigenschappen toegeschreven aan de wortel. De meest genoemde zijn haar bacteriedodende en ontstekingsremmende werking. Daarnaast schijnt zij o.a. buik- en darmkrampen, te verlichten, en werd zij als vervanger van kinine gebruikt bij het bestrijden van koorts.

Tot slot zijn de kleine gele bloemen een mooie versiering op salade, soep en in ijsblokjes.

Leuke weetjes

Vroeger werd de gedroogde wortel bij kleren bewaard. Zo bleven de kleren lang fris en bleven de motten weg. In het verleden werd de plant als heilig beschouwd en werden aan haar allerlei krachten tegen boze invloeden van buitenaf toegeschreven. Hierdoor werd zij ook wel St benedictus herb genoemd.

Recept Eekhoorntjesbrood/nagelkruid ijs met gesuikerde nagelkruidwortel

Bron: http://goingwildforaging.blogspot.nl/2014/04/porcini-and-wood-avens-ice-cream.html

Hoe bereid je de gesuikerde wortel?

  • 1. Snij de wortel in stukken net zo lang als je mooi vind
  • 2. Dip ze in eiwit
  • 3. Rol ze in fijne kristalsuiker
  • 4. Laat ze drogen in een warme ruimte totdat ze knapperig zijn.

Tip: Gebruik hier wel de dikkere centrale delen van de wortel. De kleine worteltjes zijn vaak in elkaar gerommeld en taaier nadat ze zijn gekristalliseerd

Ingrediënten voor het ijs

300 ml volle melk 6 eierdooiers 100 g fijne kristalsuiker 300 ml Jersey of Clotted Cream 3 volle eetlepels Eekhoorntjesbrood pasta 3 a 4 theelepels fijn gemalen poeder van de nagelkruidwortel

Als je een iets minder vette variant wil, kun je ook 600 ml melk of amandelmelk gebruiken

  • 1. Om de eekhoorntjesbroodpasta te maken, week een handvol eekhoorntjesbrood met heet water en maak het met een staafmixer/blender tot een papje
  • 2. Voor het ijs: breng de melk tot het kookpunt in een zware sauspan, haal het dan van het vuur
  • 3. Sla met een garde de eidooier en de suiker door elkaar in een kom, giet de warme melk erdoor en sla met de garde alles door elkaar.
  • 4. Doe het melk/ei/suiker mengsel in de pan en verwarm het vijf minuten op laag vuur, terwijl je continu roert. Laat het niet koken!
  • 5. Haal de pan van het vuur en voeg de “clotted cream” toe, samen met de eekhoorntjesbroodpasta en het nagelkruid.
  • 6. Laat het afkoelen, doe het dan in een ijsmachine totdat het dik is.
  • 7. Plaats het ijs in een bak in de vriezer

Wanneer oogsten

De wortel oogst je het best in de late herfst tot het late voorjaar. Volgens sommige bronnen zelfs juist aan het begin van de bloei in mei. Goed schoonmaken en langzaam drogen in donkere goed geventileerde ruimte. Het meest aromatische stuk van de wortel zijn de kleine zijwortels. De grotere dikke wortels zijn houtiger en hebben minder aroma. Als de wortels goed droog zijn, is de geur nog intenser. Het is belangrijk haar luchtdicht te verpakken anders raakt het geur en smaak kwijt.

Bladeren oogst je vóór de bloei, die tussen mei en september plaatsvindt. Bloemetjes tussen mei en september.